Pomału, acz nieuchronni zbliża się jesień a tym samym początek sezonu grzewczego. Wielokrotnie spotykali się Państwo z informacjami dotyczącymi zatruć tlenkiem węgla, dlatego w niniejszym artykule zamierzamy przedstawić najbardziej typowe przyczyny zatruć tlenkiem węgla (czadem) w okresie zimowym, składające się na ok. 90% wszystkich zdarzeń związanych z zatruciami tlenkiem węgla.

Żeby w pełni zrozumieć przyczyny zatruć, należy w pierwszej kolejność wyjaśnić fizyczne zasady działania przewodów kominowych, co schematycznie przedstawia rysunek nr 1. Podstawą działania jest powszechnie znany fakt, że ciepłe powietrze unosi się do góry. Podgrzane powietrze z mieszkań dążąc do góry znajduje ujście przewodami kominowymi (wentylacyjnymi, spalinowymi lub dymowymi). Ponieważ powietrze „ucieka” z mieszkania przewodami kominowymi, w lokalu zaczyna spadać ciśnienie powietrza. Ciśnienie atmosferyczne zawsze dąży do wyrównania  swojej wartości w mieszkaniu i na zewnątrz, zatem celem uzupełniania ubytków powietrza w lokalu musi do niego napłynąć "nowe" powietrze z zewnątrz. Kiedyś działo się to głównie przez nieszczelną stolarkę okienną lub drzwiową. Od czasu zastosowania szczelnych stolarek napływ powietrza winny zapewniać – zgodnie z przepisami prawa budowlanego – nawietrzaki (najczęściej okienne). Jeżeli do pomieszczenia napływa tyle samo powietrza, co ucieka przez kominy, ciśnienie wewnętrzne i zewnętrzne utrzymuje wyrównaną wartość i wentylacja działa prawidłowo.

RYS. 1

 

 

NALEŻY PAMIĘTAĆ, ŻE NAWET W PEŁNI SPRAWNE KOMINY I URZĄDZENIA GAZOWE NIE BĘDĄ PRAWIDŁOWO FUNKCJONOWAĆ BEZ ZAPEWNIENIA ODPOWIEDNIEGO NAPŁYWU POWIETRZA DO LOKALU!

Niewątpliwie najczęstszą przyczyną nieprawidłowego działania przewodów kominowych jest brak dopływu wystarczającej ilości powietrza do lokalu, co ilustruje rysunek nr 2. W takiej sytuacji na skutek ucieczki powietrza przez kominy, ciśnienie powietrza w lokalu zaczyna spadać w stosunku do ciśnienia powietrza na zewnątrz – powstaje podciśnienie. W pewnym momencie siła wynikająca z naturalnego unoszenia się ciepłego powietrza i siła ssąca wywołana przez podciśnienie w lokalu zrównoważą się. W tym momencie możliwe są dwie sytuacje, albo ustanie ciąg kominowy i wymiana powietrza, albo nastąpi odwrócenie ciągu w przewodzie kominowym, czyli powietrze z zewnątrz zacznie napływać do mieszkania drogą, którą powinno go opuszczać. Jeżeli zacznie napływać przewodem wentylacyjnym, to najczęściej będzie się to wiązać z niedogodnościami w postaci dostawania się do lokalu zimnego powietrza, choć w niekorzystnych warunkach atmosferycznych do przewodu wentylacyjnego mogą zostać zassane spaliny z przewodu dymowego lub spalinowego położonego w odległości nawet kilku metrów! Jeżeli ruch powietrza ustanie, lub odwrotny ciąg wystąpi w przewodzie spalinowym bądź dymowym to w mieszkaniu momentalnie znajdą się trujące produkty spalania pochodzące z pracującego urządzenia gazowego lub pieca. Warto podkreślić, że opisane powyżej zjawisko może wystąpić w mniejszej skali w odniesieniu do pojedynczych pomieszczeń w obrębie mieszkania - najczęściej łazienki stąd też w dużej mierze wziął się prawny wymóg stosowania w drzwiach łazienkowych otworów wentylacyjnych o powierzchni min. 220 cm2.

RYS. 2.

 

Podobne konsekwencje może wywołać stosowanie mechanicznych wspomagaczy ciągu (najczęściej w formie wentylatorów łazienkowych lub okapów kuchennych wpiętych do przewodów kominowych) – rysunek nr 3. Pracujący wentylator wtłacza w komin powietrze z mieszkania. Ponieważ na ogół są to dość duże wartości – dużo większe niż wynikające ze zjawiska naturalnego unoszenia się ciepłego powietrza – do pomieszczeń nie nadąża napływać dostateczna ilość powietrza. Konsekwencje są identyczne jak w opisywanym wcześniej przypadku tylko groźniejsze, ponieważ wyciąg mechaniczny po pierwsze szybciej doprowadzi do powstania podciśnienia po drugie jako, że wentylatory podłączane są zazwyczaj do przewodów wentylacyjnych, odwrócenie ciągu nie nastąpi w takim przewodzie (bo w nim ruch powietrza do góry wymusza praca wentylatora) tylko w przewodzie spalinowym lub dymowym!

RYS. 3

 

Podkreślić należy, że przepisy budowlane nie pozwalają łączyć wentylacji naturalnej z mechaniczną – właśnie ze względu na możliwość wystąpienia opisanych powyżej zjawisk. Oczywiście można powiedzieć, że przy zapewnieniu dopływu odpowiedniej ilości powietrza pomimo wspomagacza ciągu nic się nie stanie, ale w praktyce nikt nie zagwarantuje, że przez nawietrzaki napłynie wystarczająca ilość powietrza. Działanie wentylacji mechanicznej jest stałe, natomiast działanie wentylacji naturalnej (grawitacyjnej) zależy od bardzo wielu czynników. Z uwagi na kierunek wiatru, ciśnienie atmosferyczne, wilgotność i inne czynniki, wartości przepływu powietrza przez nawietrzaki są zmienne w czasie i mogą być w praktyce niższe niż deklarowane, a to już wystarczy do tragedii.

Na koniec należy zwrócić pragniemy zwrócić jeszcze Państwa uwagę na następujące fakty:

1. Napływ powietrza do mieszkania teoretyczne zapewnia uchylenie okna. Jednak otwarcie okna wymaga ingerencji użytkownika lokalu, a odpowiedni dopływ powietrza winien być samoczynny bez konieczności działań ze strony mieszkańców. Zawsze można zapomnieć otworzyć okna, czy może je zamknąć przeciąg. Dlatego zaleca się stosowanie nawietrzaków.

2. Działanie wentylacji zapobiega także kumulacji wilgoci w lokalu – co sprzyja rozwojowi pleśni – oraz zagrożeniem wynikającym z rozszczelnienia się instalacji gazowej. Stosowany powszechnie gaz ziemny jest lżejszy od powietrza, więc w przypadku rozszczelnienia instalacji gazowej może uciekać z pomieszczenia właśnie przez przewody kominowe zmniejszając jego stężenie w lokalu, co zmniejsza ryzyko zatrucia bądź wybuchu. Przepisy wymagają funkcjonowania wentylacji w każdym pomieszczeniu, gdzie są urządzenia działające na gaz, dotyczy to też kotłów z zamkniętą komorą spalania! 

3. "Dmuchajacych” kratek wentylacyjnych nie należy zaklejać, zalecamy w pierwszej kolejności uchylić okno, aż nadmuchiwanie ustanie - na ogół wystarczy kilka, kilkanaście sekund! Podobnie nie należy zamykać lub zaklejać nawietrzaków. Owszem napływa przez nie do lokalu chłodniejsze powietrze, ale jest to wymagane dla prawidłowego działania przewodów kominowych, a tym samym dla bezpieczeństwa użytkowników lokalu.

4. Należy zadbać o sprawność urządzeń spalających gaz i paliwa stałe poprzez wykonywanie okresowych przeglądów (przez osoby uprawnione) i ich regularne czyszczenie.

5. TLENEK WĘGLA (CZAD) JEST GAZEM BEZBARWNYM I BEZWONNYM – nie da się go wyczuć za pomocą zmysłu wzroku czy węchu! Dym i odór spalenizny to inne produkty procesu spalania na ogół również trujące, ale w przeciwieństwie do czadu wyczuwalne, przez co rzadziej są bezpośrednią przyczyną zatruć.

(C) Website by ADEON. Template designed by JoomlaShine.com